Duża Ścieżka Świętej Jadwigi Śląskiej w Trzebnicy (7,5km)

ŚWIĘTA JADWIGA ŚLĄSKA

Należy do grona postaci dobrze znanych w hagiografii polskiej i zagranicznej. Opis jej życia i działalności znaleźć można w większych encyklopediach i w każdym zbiorze żywotów świętych. Liczne prace na temat św. Jadwigi Śląskiej, o charakterze naukowym i popularnym, tworzą dziś niezwykle bogatą bibliografię. Podstawowym i najważniejszym źródłem do poznania życia oraz działalności św. Jadwigi jest i pozostanie nadal „ŻYWOT WIĘKSZY ŚWIĘTEJ JADWIGI”, znany w literaturze jako „Legenda maior de beata Hedwigi” z 1300 roku (tłum. na język polski – 1993 r.). Księżna Jadwiga, córka Bertolda VI – hrabiego Andechs, tytularnego księcia Meranii, margrabiego Istrii – oraz jego żony Agnieszki z rodu Wettinów, pojawiła się na Śląsku pod koniec XII wieku. Jadwiga swoimi radami i zachętami doprowadziła swego małżonka Henryka Brodatego do tego, iż własnym kosztem i na własnym gruncie zbudował w Trzebnicy klasztor dla mniszek zakonu cysterskiego. W planach księżnej fundacja trzebnicka miała być ośrodkiem edukacji religijnej niewiast, miała też służyć wychowaniu dziewcząt, by mogły przygotować się do czekających ich w życiu zadań. Zakonnice zajmowały się także chorymi, sierotami i podróżującymi. Wraz z klasztorem powstał w Trzebnicy nowy kościół zbudowany na chwałę Boga oraz dla uczczenia NMP i św. Bartłomieja Apostoła, ulubionego patrona księcia Henryka. Księżna Jadwiga często przybywała do Trzebnicy i osobiście angażowała się do pracy społeczno – charytatywnej. Wspierała biednych, troskliwie umiała się zająć matką oczekującą dziecka, nie zapominała o wdowach, sierotach i więźniach. Tam gdzie dostrzegała braki i konieczne potrzeby, przychodziła z pomocą, stosownie do słów Pisma Świętego: „Błogosławieni miłosierni, albowiem oni miłosierdzia dostąpią” (Mt 5,7). Wyraźna surowość życia, połączona z dobrowolnym ubóstwem i działalnością charytatywną, pozwoliła Jadwidze wypracować postawę jednoczącą w sposób idealny życie czynne z życiem modlitwy, a więc powiązać zadania Marii i Marty (por. Łk 10, 38-42).

Świątobliwa księżna ostatnie lata życia spędziła w klasztorze trzebnickim, gdzie przełożoną była jej córka, ksieni Gertruda, jedyna z siedmiorga dzieci, które przeżyła matkę. Jadwiga zmarła w swoim domku na terenie klasztoru, mając ok. 70 lat, w dniu 14 X 1243 r., i została pochowana 16 października w kościele klasztornym w kaplicy św. Piotra. Po 24 latach, w dniu 26 III 1267 r., papież Klemens IV ogłosił ją świętą. Uroczystości kanonizacyjne odbyły się w Viterbo, a następnie 25 VIII 1267 r. w Trzebnicy, w rocznicę poświęcenia kościoła opackiego. Na prośbę króla polskiego Jana III Sobieskiego papież, bł. Innocenty XI, rozszerzył 17 IX 1680 r. kult św. Jadwigi na cały Kościół. Święta Jadwiga jest czczona jako patronka Śląska i Polski, patronka małżeństw i rodzin, patronka pojednania i twórczej współpracy między narodami, patronka dzieł charytatywnych i patronka wznoszonych kościołów, a ostatnio także jako patronka dnia wyboru Sługi Bożego papieża Jana Pawła II. W ciągu minionych wieków grób św. Jadwigi nie był nigdy opuszczony. Rozwój kultu św. Jadwigi, integralnie należącej do narodów polskiego i niemieckiego, mobilizuje obecnie wielu ludzi do konkretnych działań na rzecz procesu pojednania i dobrej współpracy między narodami. Międzynarodowe znaczenie miejsca kultu Świętej Jadwigi znalazło pełne potwierdzenie w dekrecie wydanym, za zgodą Ojca św. Benedykta XVI, przez Rzymską Kongregację do spraw Duchowieństwa w dniu 24 I 2007 r., erygującym MIĘDZYNARODOWE SANKTUARIUM ŚWIĘTEJ JADWIGI ŚLĄSKIEJ W TRZEBNICY. Decyzja Stolicy Apostolskiej zbiega się z 740-leciem kanonizacji Świętej Jadwigi Śląskiej.

DUŻA ŚCIEŻKA ŚWIĘTEJ JADWIGI ŚLĄSKIEJ

W związku z przypadającą w tym roku 740 rocznicą kanonizacji Świętej Jadwigi Śląskiej, Salwatorianie, stróże jej sanktuarium, oraz parafia pw. św. Bartłomieja Apostoła i św. Jadwigi, wraz z Towarzystwem Miłośników Ziemi Trzebnickiej, wystąpili z inicjatywą wytyczenia i oznakowania w Trzebnicy ŚCIEŻKI ŚWIĘTEJ JADWIGI ŚLĄSKIEJ. W 2000 r., podczas trzynastych Chrześcijańskich Dni Europy w Andechs w dniach 19-20 marca, nastąpiło uroczyste otwarcie Europejskiego Szlaku Pielgrzymkowego z Andechs do Trzebnicy, na podobieństwo szlaku pielgrzymkowego do Santiago de Compostella, do grobu św. Jakuba apostoła w północno – zachodniej Hiszpanii. Trasa wielkiej pielgrzymki rozpoczyna się w Andechs, w miejscu narodzin św. Jadwigi Śląskiej, a kończy się w Trzebnicy, w miejscu jej śmierci i kultu. Należy jeszcze dodać, że przez Trzebnicę przechodzi Europejski Szlak Cysterski, który wiedzie od Portugalii i Hiszpanii, przez Francję i Niemcy do wschodnich części Europy. W Polsce szlak prowadzi przez Pomorze, Wielkopolskę, Śląsk i Małopolskę. Na śląskim odcinku leżą pocysterskie opactwa, m.in. Trzebnica, Lubiąż, Krzeszów, Henryków, Bardo Śląskie, Kamieniec Ząbkowicki. Szlak Cysterski to nie tylko droga turystyczno – pielgrzymkowa, ale i program zainicjowany przez Radę Europy, którego celem jest aktywizacja i rozwój lokalnych społeczności zamieszkujących te rejony.

Trzebnica – najważniejsze sanktuarium archidiecezji wrocławskiej – jest szczególnie predestynowana do lokowania na jej terenie inicjatyw, których celem jest promowanie pokojowego współistnienia pomiędzy narodami. Należy propagować wartości, które legły u podstaw pojednania pomiędzy krajami europejskimi i umożliwiły życie w zgodzie i pokoju po zakończeniu II wojny światowej oraz powstanie wspólnot europejskich i integrację kontynentu.

W zamyśle projektantów ŚCIEŻKI ŚWIĘTEJ JADWIGI chodzi o dwie trasy, które mają mieć charakter dydaktyczny i kontemplacyjny oraz pielgrzymkowo – turystyczny. Pielgrzymi, przechodząc DUŻĄ ŚCIEŻKĄ ŚWIĘTEJ JADWIGI, oznakowaną na terenie miasta, zatrzymują się przy siedmiu kamieniach medytacji, które znajdują się wzdłuż trasy i przypominają cnoty św. Jadwigi.

Kamień pierwszy – na placu przed bazyliką, nawiązuje do świadectwa wiary księżnej Jadwigi.

Kamień drugi – na Placu Pielgrzymkowym, zachęca do rozważań o praktykowaniu cnoty nadziei przez Księżną.

Kamień trzeci – dziedziniec klasztoru sióstr Boromeuszek, potwierdza, że miłosierdzie jest realną miłością.

Kamień czwarty – średniowieczna Rotunda przy ul. Grunwaldzkiej, zwana miejscem „Pięciu Stołów”, przy których, stosownie do praktykowania przez Jadwigę cnoty sprawiedliwości, zajmowała się ona chorymi i potrzebującymi pomocy.

Kamień piąty – Pustelnia w Lesie Bukowym zwraca uwagę na skromność i prostotę w życiu Księżnej, które zapewniły jej równowagę w używaniu dóbr doczesnych.

Kamień szósty – Kaplica św. Jadwigi przy ul. Wrocławskiej, Miejsce zwane „Kaplicznym Wzgórzem”, podkreśla cnotę męstwa, jaką praktykowała Jadwiga w trudnych momentach życia.

Kamień siódmy – plac Piotra Włostowica, przy kościele śś. Piotra i Pawła, wskazuje na cnotę roztropności, którą Jadwiga kierowała się we wszystkich poczynaniach.

Szerszy opis cnót praktykowanych przez św. Jadwigę podają w języku polskim, niemieckim i angielskim stojące obok kamieni tablice informacyjne, których projekty wykonał Zbigniew Lubicz – Miszewski. Drewniane podstawy pod plansze wykonał Zakład Stolarski Bernarda Bogdańskiego z Radecza; tablice informacyjne przygotowało Studio Wydawnicze „PLAN” z Wrocławia. Na trasie Dużej Ścieżki Świętej Jadwigi umieszczono oznakowanie turystyczne w formie drogowskazów i znaków, wg. projektów Włodzimierza Ranoszka, ich wykonaniem zajęła się firma „ZABERD” z Wrocławia.

Podobne Ścieżki Świętej Jadwigi Śląskiej powstały w innych miejscach jej pobytu i działalności: w Złotoryi (2001 r.) i we Wleniu (2005 r.).

Mała Ścieżka Świętej Jadwigi Śląskiej powstanie w dalszej kolejności na Placu Pielgrzymkowym w Trzebnicy i ma za zadanie pokazać poszczególne etapy życia księżnej Jadwigi w drodze do świętości, oznaczone 15 stacjami.

Ponieważ realizacja Ścieżek to inwestycja pracochłonna i długofalowa, inicjatorzy zainteresowali tym planem Urząd Miejski, Starostwo Powiatowe, stowarzyszenia społeczne, poszczególne grupy zawodowe i firmy prywatne w Trzebnicy i powiecie. Powołany został Komitet Honorowy Ścieżki Świętej Jadwigi, który objął patronat nad planowanym dziełem; zaproszono też wielu mieszkańców miasta do Komitetu Organizacyjnego, z którego wyłoniła się grupa robocza, bezpośrednio odpowiedzialna za poszczególne etapy realizacji dużej ścieżki. Ofiarodawcami kamieni do ścieżki są: Jan Buczek i Paweł Rutkowski, kamieniarz z Malina, który wykuł i piaskował teksty na kamieniach – na granicie, piaskowcu i na kamieniu polnym.

Koszty wykucia na kamieniach znaków graficznych – mitry książęcej i napisów – pokryły władze samorządowe miasta i powiatu – Burmistrz i Starosta – oraz poszczególne grupy społeczne i zawodowe: nauczyciele, przedsiębiorcy, osoby związane z gospodarką wodną, Akcja Katolicka i „Caritas”, starsi panowie ministranci i księża.

Ustawieniem kamieni zajęły się firmy: Zakład Murarski Kazimierza Zająca i Spółka „Wodnik”. W trakcie realizacji projektu Ścieżki okazało się, że Kaplica św. Jadwigi przy ulicy Wrocławskiej i średniowieczna Rotunda przy ul. Grunwaldzkiej wymagają gruntownego remontu. Odnowienia kaplicy od wewnątrz i z zewnątrz, z własnej inicjatywy podjęła się rodzina Moniki i Zbigniewa Niżyńskich. Wymianą dachu na kaplicy zajęła się firma „HARAS” z Wrocławia, nowe drzwi i okna wykonał Zakład „REHA-POL-A”, renowacją drewnianego ołtarza w kaplicy zajął się Paweł Tabor. Obraz św. Jadwigi namalowany w 1977 r., przez boromeuszkę – siostrę Weronikę Komar, odrestaurowała Lucyna Lubicz-Miszewska. Do prac remontowych przy rotundzie zaangażował się Zakład Murarski Kazimerza Zająca wraz z firmą „Wodnik”, a zabezpieczenia murów metalowymi klamrami podjęła się firma ZWHU Andrzeja Iwaszuka. Artysta rzeźbiarz Krzysztof Lewczak dokonał niezbędnych uzupełnień przy kamiennej figurze św. Jadwigi, stojącej w rotundzie. Pracownicy interwencyjni skierowani do pracy przez burmistrza Marka Długozimę, uporządkowali teren wewnątrz i na zewnątrz miejsca Pięciu Stołów.

POŚWIĘCENIE DUŻEJ ŚCIEŻKI ŚWIĘTEJ JADWIGI

Uroczystego otwarcia i poświęcenia DUŻEJ ŚCIEŻKI ŚWIĘTEJ JADWIGI, w niedzielę 16 IX 2007 r., w dniu inauguracji XV Tygodnia Kultury Chrześcijańskiej w Trzebnicy, dokonał JE ks. biskup Józef Pazdur, w obecności prowincjała Salwatorianów ks. Jana Folkerta, przedstawicieli duchowieństwa, sióstr zakonnych, miejskich i powiatowych władz samorządowych, firm zaangażowanych w realizację projektu, zaproszonych gości i wielu mieszkańców Trzebnicy i okolic. Dwa pierwsze kamienie zostały poświęcone w niedzielę, kolejne kamienie – w miejscu ich lokalizacji, w poszczególne dni Tygodnia Kultury Chrześcijańskiej o godz. 1800, z udziałem nauczycieli i młodzieży szkoły opiekującej się „swoim” kamieniem, a także z udziałem duchowieństwa, władz samorządowych i mieszkańców. Sobota, 22 IX 2007 r. godz. 1000 – to czas pielgrzymki młodzieży szkolnej i dorosłych trasą Dużej Ścieżki Świętej Jadwigi Śląskiej.

tekst: Zbigniew Lubicz-Miszewski i ks. prof. Antoni Kiełbasa