Muzea regionalne
MUZEUM ZAKONNE SIÓSTR BOROMEUSZEK
Mieszkańcy Trzebnicy i okolicznych miejscowości codziennie w różny sposób doznają dobroci i pomocy Sióstr Miłosierdzia św. Karola Boromeusza. Pracują one w trzebnickich szpitalach, prowadzą zakład opiekuńczo – leczniczy im. św. Jadwigi, opiekują się biednymi i bezdomnymi, którzy w południe przychodzą do ich kuchni, odwiedzają chorych w ich domach, uczą w szkołach i udzielają się w duszpasterstwie parafialnym.
W okresie 142 lat obecności w Trzebnicy siostry boromeuszki trzykrotnie ratowały przed zniszczeniem pocysterskie obiekty klasztorne. W roku 1861, gdy przejmowały klasztor zdewastowany przez świeckich użytkowników, w 1945 r. by go nie zniszczyły wojska radzieckie, jak i to miało miejsce gdzie indziej, oraz nie tak dawno temu, gdy nie remontowany budynek szpitalny, wyekspolatowany do granic możliwości, zaczął pękać, a nawet groził zawaleniem.
Władze różnych szczebli, mieszkańcy Dolnego Śląska, turyści z kraju i zagranicy, a przede wszystkim wielu miłośników sztuki sakralnej, doceniają kulturotwórczy wkład zgromadzenia Sióstr Miłosierdzia św. Karola Boromeusza. W przedziwny sposób siostry połączyły w jedno troskę o chorego człowieka, opiekę nad ludźmi w podeszłym wieku, czy też nad dziećmi, z duchowymi pragnieniami i oczekiwaniami każdego człowieka. Po rozwiązaniu wielu problemów natury materialnej – prace nad pełnym wykorzystaniem obiektu klasztornego trwają nadal – nadszedł czas na zaprezentowanie cennych zabytków, które zachowały się w klasztorze.
Jak powstaje muzeum? zwykle zaczyna się od idei jednego człowieka, któremu nie dają spokoju zabytki rozmieszczone w różnych, przypadkowych miejscach, bez zapieczenia. Aby je uchronić od zniszczenia i zachować dla potomnych, muzealnik zaczyna je gromadzić w jednym miejscu. Każde muzeum uczy i wychowuje człowieka.
Dokładnie tak było z historią MUZEUM W KLASZTORZE. Siostra Olimpia Konopka, aktualnie pełniąca funkcję zastępczyni przełożonej generalnej, z własnej inicjatywy rozpoczęła organizować muzeum w klasztorze. Droga była długa, gdy się weźmie pod uwagę dotychczasową działalność siostry. Średnie pokolenie mieszkańców Trzebnicy pamięta dobrze siostrę Olimpię jako katechetkę najmłodszych dzieci. W okresie gdy nie było podręczników, ani ilustrowanych pomocy katechetycznych, gdy wszystko trzeba było samemu przygotować, katecheza wymagała twórczej inwencji, uwrażliwiała samego uczącego na potrzeby dydaktyki. Przekazywanie prawd wiary w formie obrazkowej ułatwiało kontakt z dziećmi i możliwości percepcyjne. Potem wżyciu siostry Olimpii ponad dwudziestoletni pobyt we Wiedniu, gdzie pracowała w Nuncjaturze Apostolskiej. Miasto jest znane ze wspaniałych budowli i bogatych muzeów. Kontakt z ludźmi z kręgu osób duchownych i świeckich, stała więź z centralą Kościoła – z Rzymem – to wszystko miało swój wpływ na widzenie przez siostrę świata i ludzi przez pryzmat historii, dzieł sztuki i przyśpieszyło proces stworzenia muzeum klasztornego. Najpierw siostra Olimpia podjęła się przygotowania wystawy z okazji 150 – lecia rozpoczęcia działalności sióstr boromeuszek na Śląsku. Starania o ich przybycie do Nysy zaczął w Pradze ks. kard. Melchior Diepenbrock w okresie klęski żywiołowej. Ostatecznie pierwsze siostry przybyły na Śląsk w 1848 r. prosto z Nancy we Francji, gdzie zgromadzenie powstało w 1652 r. Wystawę można zobaczyć w krużgankach klasztoru.
Zebrana dokumentacja stanowiła zachętę do dalszych poszukiwań i gromadzenia eksponatów. Jego zbiory wiążą się zasadniczo z historią zgromadzenia sióstr boromeuszek, chociaż niektóre eksponaty, jak tablice z drzewem genealogicznym rodu Andechs odnoszą się do św. Jadwigi, fundatorki klasztoru trzebnickiego. Inne dokumenty rękopiśmienne dotyczą historii cysterek. Ramy czasowe zebranych pamiątek sięgają do czasów współczesnych. Do nich należy kompletny zestaw medali papieskich, z okresu pontyfikatu papieża Jana Pawła II, oraz zbiór jego wszystkich encyklik i adhortacji.
Dział historyczny zgromadzenia zawiera cenne pamiątki z Nancy – kolebki zgromadzenia, kopia reguły zakonu z 1679 r. i pierwsze konstytucje boromeuszek, wydane w języku polskim z 1893 r. Znajduje się tam książka wydana w 1831 r zawierająca najstarsze opracowanie dziejów powstania i rozwoju zgromadzenia. Do ciekawych pamiątek należą różne dary z ośrodków misyjnych z różnych części świata, oraz krzyże ofiarowane siostrom przez wysoko postawione osobistości.
Miejsce szczególne w muzeum zajmują dzieła sztuki przedstawiające patronów zgromadzenia. Święta Rodzina z Nazaretu przedstawiona jest na dwóch cennych obrazach z 1593 i 1683 r. W pomieszczeniu poświęconym św. Karolowi Boromeuszowi znajdują się obraz z XVII w. namalowany przez Carlo Morattiego i książki o świętym, m.in. życiorys św. Karola Boromeusza z 1610 r., napisany w roku jego kanonizacji przez Pietro Giusano. W księgozbiorze muzeum znajduje się polskie wydanie Pisma Świętego, w tłumaczeniu Jakuba Wujka, wydane w Lipsku, w 1860 r. a także ilustrowana historia Kościoła z 1905 r. Duchowi opiekunowie zgromadzenia: Rodzina Święta z Nazearetu, św. Franciszek Salezy, św. Sebastian, św. Roch, św. Karol Boromeusz, św. Maria Magdalena, św. Filomena, i św. Jadwiga mają swoje obrazowe lub figuralne przedstawienia. W formie fotograficznych portretów przedstawiono założycieli zgromadzenia, pionierów na ziemi śląskiej i przełożone generalne trzebnickiej kongregacji sióstr boromeuszek. Szczególną wartość dla sióstr mają obrazy malowane przez współsiostry. Dla siostry Benedykty pracującej w Wołowie malowanie stanowiło źródło utrzymania dla prowadzonego przez siostry domu opieki (1906-1908 r.).
Uroczystego otwarcia Muzeum dokonał ks. kard. Henryk Gulbinowicz w dniu 23 czerwca 2002 r. z racji jubileuszu 350 – lecia istnienia zgromadzenia sióstr boromeuszek.
Kontakt:
Dom Generalny:
Trzebnica 55-100,
ul. Ks. Bochenka 30,
tel. 071 387 41 00,
fax. 071 312 09 98
tel. 509683119 - kustoszka s. Olimpia
mail: smcb[małpa]boromeuszki.pl
Zwiedzania po uprzednim ustaleniu daty i godziny.
tekst: ks. prof. Antoni Kiełbasa SDS z 2003 roku
aktualizacja Zbigniew Lubicz-Miszewski z 2010 roku
2012
