Kocie GóryWzgórza Trzebnickie (318.44; potocznie Kocie Góry od niemieckiego: Katzengebirge) - to środkowa część wału Trzebnickiego. W większości jest to pas spiętrzonych wzniesień morenowych (polodowcowych) zlodowacenia środkowopolskiego ciągnący się około 60 km, obejmujący obszar w przybliżeniu rozciągający się na linii Wińsko - Strupina - Osolin - Osola - Oborniki Śląskie - Trzebnica - Skarszyn - Dobroszyce - Twardogóra. Główny wał Wzgórz Trzebnickich o wysokości 200-250 m n.p.m. zaznacza się wyraźnie w krajobrazie regionu i jest otoczony obszarami nizinnymi - od południa pradoliną Odry i od północy pradoliną Baryczy.
Najwyższe szczyty to Ciemna Góra (258,3 m n.p.m.) i niewiele od niej niższa Farna Góra (257 m n.p.m.). Głównym miastem jest Trzebnica, gdzie na stokach Winnej Góry znaleziono najstarsze ślady bytności człowieka (Homo erectus) na ziemiach polskich, datowane na ok. 500 tys. lat temu.
Na krajobraz składają się lasy, pola uprawne oraz sady (na stokach w okolicach Trzebnicy). W średniowieczu Wzgórza Trzebnickie były znane z uprawy winorośli.
Wzgórza Trzebnickie na mapie Śląska z 1905 r.
Geomorfologia
Materiał skalny i pochodzenie
Wzgórza Trzebnickie, mimo że z uwagi na swe rozmiary i położenie zaliczane często do wyżyn, zbudowane są głównie z materiału lodowcowego. Stanowią one potężny wał moreny spiętrzonej, wyznaczającej położenie czoła lodowca w okresie jednego ze stadiałów zlodowacenia środkowopolskiego (stadiał Warty). Zbudowane są one z utworów morenowych (głazów, żwirów, gliny) oraz utworów starszego podłoża (trzeciorzędowych iłów i piasków z węglem brunatnym), przy czym cały ten materiał jest silnie pomieszany, sfałdowany i zaburzony. Na powierzchni wzgórz spotyka się także less.
Cechy szczególne
Rzeźbę terenu w obrębie wzgórz charakteryzują dość duże pagórki o wygładzonych zboczach. Poszczególne wzniesienia dzieli dobrze rozwinięta sieć dolin. Średnie deniwelacje wynoszą tu 20-40 m. Cała strefa krajobrazowa (Wał Trzebnicki), którego elementem są Wzgórza Trzebnickie ciągnie się przerywanym, lekko krętym pasem o szerokości 8-10 km, od okolic Żar w Lubuskiem, poprzez Trzebnicę na Dolnym Śląsku, aż po okolice Ostrzeszowa w Wielkopolsce. Ogólna długość pasa wynosi około 250 km. Najwyższe punkty garbu wznoszą się do 100 m ponad otaczające go tereny.
źródło: Wikipedia, wolna encyklopedia
DOLINA BARYCZY
(kliknij aby powiększyć)
Dolina Baryczy jest szczególnie cenna ze względu na panujący tu jedyny w swoim rodzaju krajobraz przyrodniczy. Mozaika stawów, mokradeł, łąk i lasów sprzyja rozwijającej się tu znacznej różnorodności biologicznej. Dolina Baryczy to także prawdziwe ptasie królestwo, które w ramach Europejskiej Sieci Natura 2000 stanowi obszar specjalnej ochrony ptaków.
Położenie
Równina po której płynie Barycz od południa ograniczona jest wzgórzami Wału Trzebnickiego, od północy wysoczyznami moreny dennej Leszczyńskiej i Kaliskiej. Dolina Baryczy położona jest w obrębie dwóch płaskich kotlin Milickiej i Żmigrodzkiej, stanowiących część obniżenia Milicko - Głogowskiego.
Barycz wypływa na bagnach w pobliżu Ostrowa Wielkopolskiego, uchodzi do Odry w okolicy Głogowa. Stanowi prawy dopływ Odry, rozciąga się na długości 136km. Dopływami Baryczy są m.in. Złotnica, Kuroch, Czarna Woda, Polska Woda, Kobylanka, Grabownica, Duża Młynówka, Krępica, Sąsiecznica i Orla.
Bogactwo krajobrazów w dolinie Baryczy wynika z urozmaiconej sieci hydrograficznej, zmienności siedliskowej i nierównomiernego wykorzystania terenu. Dominują rozległe łąki, okresowo zalewane przez wody z naturalnych i sztucznych cieków. Miejscami zachowały się naturalne łęgi i olsy nadrzeczne. W krajobraz między rozległe kompleksy leśne, pola uprawne wtapiają się liczne stawy rybne stanowiące część skomplikowanej sieci hydrograficznej doliny.
Ekosystem
W dolinie znajdują się dwa duże kompleksy leśne, Lasy Milickie i Lasy Ostrzeszowskie. Największymi walorami ekologicznymi odznaczają się występujące na żyznych, zabagnionych stanowiskach łęgi i olsy. Na wyżej położonych terenach dominują grądy i buczyny, natomiast ubogie gleby porośnięte są przez bory sosnowe i mieszane. Urozmaicona sieć hydrograficzna powoduje występowanie bogatej roślinności wodnej, szuwarowej, torfowiskowej i łąkowej.
Łąki
Największe kompleksy łąkowe znajdują się w górnym biegu Baryczy w województwie wielkopolskim. Najcenniejsze przyrodniczo są łąki odolanowskie, dominują tu zbiorowiska turzycowe i trawiaste przenikające się z roślinnością wodną i bagienną. Zanotowano tu takie wartościowe gatunki jak starzec kędzierzawy, nasiężał pospolity, gniadosz rozesłany i kilka gatunków storczyków. Na łąkach chętnie zakładają gniazda derkacze, czajki, kszyki, rycyki, krwawodziób, na wiosnę podczas migracji często zatrzymują się tu gęsi zbożowe. A ponadto jesienią po zakończeniu okresu godowego można spotkać tu ropuchy zielone i szare, rzadziej grzebiuszki ziemne i pospolitsze żaby trawne.
Lasy
Na glebach bielicowych dominują bory sosnowe, szczyty wydm śródlądowych porośnięte są suchym borem chrobotkowym, natomiast w wilgotnych miejscach lokalnie występuje bór trzęślicowy i mieszany. Na glebach brunatnych znajdują się stanowiska żyznej buczyny niżowej. W okolicach cieków wodnych na wilgotnym podłożu wykształciły się grądy i łęgi. Mieszkańcami lasów są daniele, podmokłe tereny zajęte są przez łosie, na obrzeżach występują mniejsze ssaki kuny leśne i domowe, łasice i tchórze. Swoje stanowiska mają tu również bielik, kania ruda oraz bocian czarny.
Stawy
Kompleksy stawowe są nieodzownym elementem krajobrazu doliny Baryczy. Pierwsze stawy zostały założone już w średniowieczu, takiej działalności sprzyja ukształtowanie terenu. Najczęściej hodowane są karpie dwóch odmian lustrzeń i pełnołuski, rzadziej liny, szczupaki, amury i tołpygi. W wodach Baryczy pływają również sumy, sandacze, płocie, karasie srebrzyste, okonie, jazgarze.
Warunki panujące w okolicach stawów sprzyjają znacznemu rozwojowi bioróżnorodności. Najcenniejszym przyrodniczo obszarem są okolice rezerwatu Stawy Milickie, słynące głównie z bogatej awifauny. Regularnie odbywa tu lęgi 137 gatunków, najliczniej reprezentowane są gęgawy, co roku w pobliskich szuwarach gniazduje tu około 300-700 par. Okoliczne trzcinowiska zamieszkiwane są przez żurawie, bąki i błotniaki stawowe. Można też obserwować tu bardzo duże kolonie mewy śmieszki. Na stawach gromadzą się łabędzie nieme i kaczki krzyżówki, głowienki, czernice, pogorzałki. Mniej licznie występują perkozy zauszniki, rybitwy rzeczne i czarne. Na pobliskich drzewach zakładają gniazda rybożerne kormorany i czaple siwe. Okolica jest również miejscem odpoczynku i żerowania podczas przelotów dla płaskonosów, świstuna, cyranki, gągołów, rożeńców i gęsi zbożowych.
Podmokłe tereny są miejscem bytowania licznych płazów żab moczarowych, trawnych, wodnych, śmieszek, jeziorkowych, pojawiają się tu rzekotki drzewne, ropuchy szare i zielone oraz kumaki nizinne.
Okolice stawów są również miejscem bytowania mniejszych ssaków rzęsorka rzeczka, piżmaka, jenota, gronostaja, norki amerykańskiej. Pomimo sprzyjających warunków rzadko występują wydry i bobry, natomiast okresowo pojawiają się tu dziki, jelenie a nawet sarny.
Ochrona
Na terenach doliny Baryczy prowadzone są liczne działania w celu ochrony przyrody tego unikatowego rejonu. W Dolinie Baryczy utworzono największy w Polsce Park Krajobrazowy. Wyznaczono 27 pomników przyrody i podejmowane są działania dążące do zwiększenia ich liczby, najcenniejsze z nich to Dąb Jan, Szwedzka Górka i Dęby Sułowskie. Na terenie parku ochroną rezerwatową otoczono Stawy Milickie, najcenniejszą ostoję wielu unikatowych, zagrożonych gatunków ptaków. Rezerwat ten został utworzony już w 1963 roku na powierzchni 5324ha. Stawy Milickie należą również do Living Lakes (Żyjące Jeziora), jest to sieć 24 jezior odznaczających się znacznym bogactwem ekosystemów w skali świata, na liście znajdują się również Bajkał, Morze Martwe, Balaton i Jezioro Wiktorii.
2012
